Quentin Tarantino-ren filmeek eragin hainbat zalantza (errebisionismo saiakera moduko bat)

Ondo gogoan dut Inglourious Basterds filmetik irtetean nuen sentipena eta ondorengo eztabaidetan hartu nuen argudiobidea: Cristoph Waltz izugarri ongi, bai; filmeko hasierako sekuentzia hori, SSetako ofiziala judutarren etxalde batean sartzen denekoa familia lurpeko babeslekuan ezkutatuta dagoelarik, ezin bikainagoa, bai. Baina filma tranpatia da. Holokaustoaren gaia fribolitate erabatekoaz lantzen du. Ez ditu inolaz ere arazoaren soslai politiko, historiko eta sozialak azaleratzen eta dena halako espektakulu hutsal batean geratzen da. Fikzionalegia da, nolabait, arketipoz josiegia. Bere erarara, Schindler’s List, Pijama marradunaz jantzitako mutikoa, eta gisako zinema edo literaturako produktu masiboei gertatzen zaiena gertatzen zaio. Imre Kertesz-k hainbat kontu interesgarri idatzi zituen auzi honen inguruan, bereziki, Steven Spielberg-en film sonatuaren harira, besteak beste, Roberto Benigni-ren La vita è bella filmarekin kontrajarriz. Dudarik gabe, Schindler’s List, eta baita Inglourious Basterds ere, oso urruti daude hala tonu aldetik nola proposamen estetikotik Holokaustoari buruzko maisulan handiena den Claude Lanzmann jatorraren Shoah-tik.

Inglourious-Basterds1

Eta ildo horretatik zihoan, neurri batean, beranduago irakurri nuen The New York Times-eko zinema kritikari Manhola Dargis-en iruzkineko parrafo bat. Putoamoa nintzela pentsatzeko zorian nengoen.

 Cartoon Nazis are not new to the movies, and neither are fascinating fascists, as evidenced by Ralph Fiennes’s Oscar-nominated turn in “Schindler’s List.” Unlike those in “Schindler’s List,” Mr. Tarantino’s Nazis exist in an insistently fictional cinematic space where heroes and villains converge amid a welter of movie allusions. He’s not making a documentary or trying to be Steven Spielberg: Mr. Tarantino is really only serious about his own films, not history. In that sense “Inglourious Basterds,” which takes its title if not its misspellings from an Italian flick in “The Dirty Dozen” vein, is simply another testament to his movie love. The problem is that by making the star attraction of his latest film a most delightful Nazi, one whose smooth talk is as lovingly presented as his murderous violence, Mr. Tarantino has polluted that love.

Honenbestez, laburki, halako eragozpenekin argudiatzen nuen; sarritan patxikontra, filmak oro har harrera aski ona izan zuelako. Eta pasa dira urteak eta Tarantinoren film berria estreinatzekotan da eta oraingoan esklabutzaren gaia jorratzen duela irakurtzen duzu eta Spike Lee-k direnak eta ez direnak bota dituela bere kolegaren kontra -filma ikusi aurretik, hori bai- esklabutza spaghetti western bat barik Holokausto bat izan zela arrazoituz. Holokaustoa berriz ere bueltaka.

MV5BMjIyNTQ5NjQ1OV5BMl5BanBnXkFtZTcwODg1MDU4OA@@._V1_SX214_

Django ikustera, hala, zurt joatekoa behar nuen baldin eta denbora tarte honetan testutxo bat irakurri izan ez banu. Andreas Huyssen-en Despues de la gran división. Modernismo, cultura de masas, posmodernismo (jatorrizkoa 1986koa da) izeneko liburu jada klasikoan egin bainuen topo “La política de la identificación: Holocausto y el drama en Alemania Occidental” izeneko kapituluarekin, non 70. hamarkada amaierako Holocaust miniserieak Mendebaldeko Alemanian izandako harrera aztertzen baitzuen. Seriea ikusi gabea nintzen arren, artikuluak ideia ugari ematen zituen gai hauen inguruan pentsatzeko. Produkzio estatubatuarra zen seriea, eta neurri batean, Hollywoodeko neurrietara sortutakoa. Halaxe azaltzen du Huyssenek.

Holocausto fue condenada por críticos de todos los partidos políticos como una vulgarización barata de complejos procesos históricos que no ayudaría a que los alemanes superaran su pasado reciente.

Ordea, izugarrizko hunkipena eragin zuen publikoaren gehiengoarengan, eta hasierako iritzi txarra apur bat moldatu bazuen ere, ezkerreko kritiko gehienak beren horretan jarraitzen zuten.

La izquierda en especial criticó firmemente la serie por no proponer una cabal explicación histórica del nacionalsocialismo, el capitalismo y el antisemitismo.

Huyssenek darabilen argudiobidea luze eta konplexuegia da hemen harilkatzeko, baina funtsean, kritikooi ikuspegi unibertsalizatzailea edukitzea leporatzen die.

Ha llegado el momento de criticar las teorías de la izquierda sobre el fascismo. Teorías que relegan el Holocausto a la periferia de los hechos históricos y que demuestran la indiferencia de la gran parte de la izquierda alemana hacia la especificidad de la “Solución Final” (…) La izquierda y la derecha comparten una concepción totalizadora y universalizante que pasa por alto la especificidad del sufrimiento del hombre en la historia, subsumiéndolo en una crítica universal del capitalismo o bien en el concepto de una inmutable “condición humana”

Huyssenen aburuz, serieak beste ezein lanek lortu ez zuena lortu zuen, hots, mendebaldeko alemaniarrak, kolektiboki, beren iraganarekin aurrez-aurre ipintzea, tragedia historikoa gogoratu, errepikatu eta igarotzea, ezinbestekoa zena Holocaustoaren trauma “gainditzeko”.

La explosión emocional que se produjo en Alemania durante la semana en la que se televisaron los cuatro episodios de Holocausto muestra con cuánta desesperación necesitaban los alemanes la identificación para quebrar los mecanismos de negación y represión.

Tira, honek guztiak pentsarazi zidan badela posible Holocaustoaren eta gisako gaien inguruko tratamendu artistiko diferenteak egiterik. Hollywoodek ere baduela leku zilegizkorik eremu horietan. Posible dela tonu hotsandikoaz haratago, murgiltze sozio-politikotik haratago, gai hauen inguruko film, nobela eta enparau taxuzkoak egitea. Ez garela zertan hain zurt joan behar zinema-aretora.  Eta halaxe, zama etiko pisutsuez libraturik, Inglourious Basterds-ekin baino gehiago gozatu nuen Djangorekin.

P.D: Hori bai, ezin ukatu Ku Klux Klanekoak azaltzen diren sekuentziak zalantzak eragiten ez dizkidanik. Zurtasuna, zurruntasuna, ez baitira egun batetik bestera sendatzen.

2 comments

  1. Luistxo Fernandez (@luistxo)

    Holocaust telesailak ez bakarrik eragin zuen emozionalki Alemanian. Espainian ere, kanal 1 edo 2ko nire haurtzaroan, Grandes Relatos izeneko sorta batean eman zuten, eta aste askoan jendearen komentagai izan zen. Justu Raíces (Roots, Kunta Kinte-ren istorioa) eman ondoren edo (edo garai berean behintzat, hori ere Grandes Relatos izenarekin). Alex Haley Roots-en sortzailea beltza da, baina hala ere liburu hura eta telesaila manipulazio historiko argi bat ere baziren. Baina tira, produktu bezala, biak onak, urteotako kontestuan. Ni Holocaust-ek zuzenean ukitu ninduen, besteak baino gehiago; bizi-bizi gogoratzen ditut Meryl Streep eta James Woods aktoreak. Oraingo honetan, uste dut dibertsio hutsa direla Tarantinoren film hauek, eta disfrutatu daitezkeela perspektiba horrekin. Bietan hobexeagoa akaso Django, nire aburuz.

  2. Ander Gortazar (@derzu_uzala)

    Bi eztabaida ikusten ditut. Bata, ea Tarantinok fribolitatez lantzen dituen Holokaustoaren eta esklabutzaren gaiak. Bigarrena, ea zilegi den trataera hori. Baiezkoan nago, bi kasuetan. Bai Inglorious Basterds-en, bai eta Django-n, kontestu historikoa bere artifizioentzako aitzakia besterik ez dira, ez dago istoriaren bidez kontatu nahi den “irakaspenik”, La vita è bella-k egiten zuen moduan, esaterako. Ez dut uste filme batek halako irakaspenik eman behar duenik derrigor. Harkaitz Cano-ren “Belarraren ahoan” etorri zait burura. Trataera eta estilo aldetik inongo zerikusirik ez badute ere (xamurtasun gorena vs. bortizkeria funsgabea), uler genezake Nazismoa eta Bigarren Mundu Gerraren gaiaren fribolizazio moduko bat dagoela hor ere, Historia istoriaren morroi.

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s